Cizre Fay Hattı’nın deprem potansiyelini belirlemek için başlatılan bilimsel çalışmalar, Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir liderliğinde gerçekleştiriliyor. İçişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın katkılarıyla hayata geçirilen “Türkiye Diri Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi Projesi”, AFAD ve Maden Tetkik Arama (MTA) Genel Müdürlüğü tarafından destekleniyor. Proje, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) koordinatörlüğünde 14 üniversiteden 100’den fazla araştırmacının katılımıyla yürütülmektedir.
Prof. Dr. Hasan Sözbilir’in yönetimindeki araştırma ekibinde, Fırat Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ercan Aksoy, Afyon Kocatepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Çağlar Özkaymak, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Volkan Karabacak, Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Özkan Cevdet Özdağ ve doktora öğrencisi Büşra Yerli yer alıyor. Araştırma ekibi, Cizre ve çevresinde, özellikle Kasrik beldesindeki Tüneller mevkisinde 20 metre uzunluğunda ve 3 metre derinliğinde hendekler açarak incelemeler yapmaktadır.
6 BİN YIL İÇİNDE 3 BÜYÜK DEPREM GÖRÜLDÜ
Prof. Dr. Sözbilir, projenin 2023 yılı sonunda başladığını ve Türkiye genelinde 130 farklı fay hattında yürütülen bir çalışma olduğunu ifade etti. “Cizre ve Kasrik’te hendek açarak, bu fay hattının son 6 bin yıl içinde nasıl bir aktivite sergilediğini, geçmişte ne zaman depremler ürettiğini araştırıyoruz. Cizre Fay Hattı bölgesinde, M.Ö. 4000 yılına kadar uzanan medeniyet izlerine rastladık. Bu yapılar üzerinde bazı deprem izleri tespit ettik.” dedi. Sözbilir, bu yıkımların fayın deprem üretiminden kaynaklanıp kaynaklanmadığını bulmaya çalıştıklarını belirtti.
Cizre Fay Hattı üzerine yapılan araştırmalarda, son 6 bin yılda 3 büyük depremin meydana geldiği gözlemlendi. Bu depremlerin hangi dönemlerde ve aralıklarla gerçekleştiği, son depremin ne zaman olduğu ve ne kadar süre zarfında başka bir deprem olabileceği gibi bilgilerin elde edilmesi hedefleniyor. Sözbilir, bu araştırmaların bir risk azaltma projesi olarak değerlendirilebileceğini belirterek, fayın hareketlerini önceden tahmin ederek Şırnak, Cizre, Silopi ve Beytüşşebap gibi bölgelerde risk azaltma çalışmalarının etkili olabileceğini ifade etti.
Araştırma ekibi, bir sonraki aşamada Şırnak’ın Şirvan ilçesine geçerek burada da 4 gün sürecek bir çalışma yapacak. Sözbilir, bu bölgedeki fay hattının deprem tehlikesi açısından önemini vurgulayarak, “Bu bölgede çok az çalışma yapılmış. Dolayısıyla elde edilecek sonuçların bölge için büyük bir önemi var.” dedi.
Cizre’den Irak sınırına kadar olan fay hattının incelendiğini ve haritalandığını aktaran Sözbilir, geçen yılki çalışmalarında fayın özelliklerini ortaya çıkardıklarını ve hendek yerlerini belirlediklerini belirtti. “Bu ikinci gelişimimizde hendek aşamasına geçtik. Buradan alacağımız karbon 14 örneklerini TÜBİTAK laboratuvarlarına göndereceğiz. 4-5 ay içerisinde sonuç almayı bekliyoruz. Bu yılın sonuna kadar Cizre fayının deprem tehlikesi ve riskini ortaya koymayı amaçlıyoruz.” dedi.
AFAD İl Müdürü Muzaffer İşlek, araştırmalar için AFAD ve TÜBİTAK işbirliği ile lojistik ve teknik destek sağladıklarını ifade etti.
