3 bin yıl öncesine ait şaşırtıcı bir keşif, arkeologları Travnik bölgesinde yürütülen kazılar sırasında beklenmedik bir mimari ile karşılaştırdı. 63 metre uzunluğundaki beyaz kireçtaşından inşa edilmiş devasa “L” biçimli bir duvar, bölgenin tarih öncesi haritasını köklü şekilde değiştirdi.
SAVUNMA DEĞİL, SİMGESAL SINIR
Bilim insanları, bu duvarın düşman saldırılarına karşı bir koruma amacı gütmediğini belirtiyor. Yapının konumu ve tasarımı, bu devasa “L” şeklindeki duvarın, tepe üzerindeki düzlüğü ayıran sembolik bir sınır işlevi gördüğünü ortaya koyuyor. Geç Tunç Çağı ile Erken Demir Çağı’na tarihlenen bu yapı, bilinen yerleşim biçimlerinden tamamen farklı bir karakter sergiliyor.
ADAĞLAR VE GİZLİ KAPILAR
Keşfin en ilgi çekici kısmı ise duvarın tam ortasında bulundu. Duvarın merkezinde yer alan devasa bir yanık alan, kömürleşmiş kalıntılar, metal parçaları ve adak dolu seramik kaplarla dolup taşıyor. Kazıda ortaya çıkan bazı seramik kapların boyu 1 metreye kadar ulaşırken, bu kapların çoğu, binlerce yıl önceki kutsal ateş sırasında yakılmış halde günümüze kadar korunmuş.
RİTÜEL YÜRÜYÜŞ YOLU
Yanık alan etrafında bulunan ahşap kalas kalıntıları, antik insanların bu törenler esnasında özel bir yürüyüş yolu kullandığını gösteriyor.
MÖ 11. YÜZYILIN TANIKLIĞI
Radyokarbon analizleri ve hayvan kemiği incelemeleri, bu alanın en görkemli döneminin M.Ö. 11. ile 9. yüzyıllar arasında olduğunu doğruladı. Ancak dikkat çekici olan, bu duvarın yanık adak alanının üzerine inşa edilerek burayı mühürlemiş olması. Antik insanların, kutsal kabul ettikleri “ateşli tören alanını” dev bir taş duvarla kapatarak ölümsüzleştirdikleri anlaşılıyor.
YÜZYILLARCA DEVAM EDEN KUTSAL BİR MEKAN
Bölge, ilk kullanımından yüzyıllar sonra bile önemini kaybetmemiştir. Kazılarda M.Ö. 6. yüzyıla ait yüzlerce metal düğme, kemer süsü ve levha bulunması, buranın kuşaklar boyunca şölenler, toplu buluşmalar ve adak sunumları için kullanıldığını gösteriyor. Uzmanlara göre, burası sadece yerel bir tepe değil, Orta Bosna’nın dışından bile ziyaretçi çeken büyük bir “Antik Buluşma Noktası” olarak öne çıkıyor.
